De
monorail van Grobogan
|
|
|
Overgrootvader
L.A. van de Ven was omstreeks
1908-1910 houtvester in het boschdistrict
Grobogan (noordelijk van
Poerwodadi) ,
Midden Java.
Hij heeft zich daar ingespannen bij de studie naar en het realiseren van een
monorailsysteem voor het vervoer van hout
naar de lager gelegen delen.
Hierboven een impressie van hoe het eruit heeft gezien.
Schrijfster Augusta de Wit (1864-1939) schreef erover in
een van haar feuilletons in de
NRC van 30-nov-1911:
|
"... Nog altijd loopt naast
ons het spoor der tram. En, tusschen de boomen, op een enkele plaats,
komt een tweede spoor te zien, in de hoogte, een spoor door de lucht,
over afgezaagde stammen loopend; de mono-rail, waarlangs van de heuvels
af, hangende ijzeren wagens met boomstammen bevracht, in een vliegende
vaart naar beneden komen. De exploitatiechef der tram, onze gids op
dezen tocht, legt ons de constructie in W-vorm der wagens uit,
waarvan
hij de uitvinder is en eerste toepasser.
Het is niet mogelijk, dat, zelfs bij de scherpste bocht, de slingerende
wagens ooit uit het gewicht raken. In den regentijd, als de boschwegen
in moeras veranderen, gaat ongestoord het hout-transport zijn gang langs
dezen luchtigen weg, de eene ijzeren staaf op de onthoofde boomen
gedragen. Overal in het bergland van Java op cultuur- en
houtaankapondernemingen begint men nu met den aanleg van zulke
monorails." ... |
|
|
“In de jaren 1908 en 1909 werd door den
houtvester Beck voor het vervoer van klein hout en brandhout een monorailbaan
van geringe, doch voor het doel voldoende capaciteit aangelegd (boschdistrict
Noord-Soerabaya). In latere jaren is dit idee door den houtvester Van der Ven in
Grobogan verder uitgewerkt, en zijn door hem monorailbanen gebouwd met grooter
capaciteit, voor zwaarder transport. Zijn overweging was, dat naast besparing
van één rail, de bouw en het onderhoud van monorailbanen in geaccidenteerd
terrein beduidend goedkooper zouden zijn dan die van de gebruikelijke
bi-railbanen. (Het boschbeheer in Nederlandsch-Indië, door Ch.S.Lugt, 1933, blz 75-76). |
 |
|
 |
Links en boven: Monorailbaan voor vervoer van ca 6 m3 of ca 5 ton timmerhout L.A. van de Ven is geboren in Probolinggo op 17 sept. 1872. Hij studeerde van 1891 tot 1894 als kostschoolleerling aan de (RLS) Landbouwhogeschool in Wageningen. Daar was in 1891 de nieuwe opleiding tot houtvester in Nederlands-Indië gestart. Hierna zette hij in 1894 zijn studie o.a. in Duitsland (Berlijn en Wulften) voort. In april 1895 vertrok hij van Amsterdam weer naar Probolinggo. Hij heeft in zijn loopbaan diverse houtvesterijen gediend in Oost- en Midden-Java. De bijnaam voor een houtvester was destijds 'Djatipit'. |
|
 |
 |
Zijn standplaatsen waren vanaf 1897 tot 1932 achtereenvolgens: Madioen -
Lamongan - Lidajoe (Madoera) - Belo (Rembang) - Toeder
- een jaar verlof naar Nederland per 2-3-1909 - Grobogan - Oendakan
- Monggot - Zuid-Kediri. Met ingang van 30 september 1932 op
verzoek "wegens volbrachten diensttijd eervol uit 's lands dienst ontslagen
onder dankbetuiging voor de door hem aan den Lande bewezen langdurigen diensten
en onder toekenning van den titulairen rang van inspecteur bij genoemden
dienst".
In 1932 ging hij
met pensioen en woonde aan de hoofdweg in Blitar, destijds de Garoemweg geheten.
Hij zou destijds in de gemeenteraad van Blitar hebben gezeten, er
loco-burgemeester zijn geweest en ook functies
hebben gehad in het I.E.V. (Indo Europees verbond). Hij is verdwenen tijdens de
opstand van Madioen in het Blitarsche. De laatste vermelding dateert van
5 december 1946 toen hij
verbleef in kamp Tlogo, Blitar.
Onbekend is hoe hij aan zijn einde is gekomen. Er vonden indertijd tijdens
zijn verblijf in dat gebied ernstige zuiveringen plaats.
|
|
|
Van zijn monorailstudie zijn in de
annalen van de Landbouwhogeschool sporen teruggevonden. Er is een
artikel aan gewijd in het blad
Tectona (Tectona nr.
6, pag. 111-124, 1913), het "Boschbouwkundig tijdschrift der
Vereeniging van hoogere ambtenaren bij het Boschwezen in Ned. Oost-Indië". Er zijn slechts met zekerheid 3 foto´s bewaard gebleven van L.A. van de Ven. Ongetwijfeld zijn er meer foto´s van hem gemaakt, tijdens houtvesterscongressen en andere ontmoetingen, maar de vraag is: waar zijn deze te vinden? L.A. van de Ven |
