In ‘Actueel’ (Moesson 15 maart 1997, pag. 8) staat een oproep voor informatie over de herkomst van de ‘De Lavalette-kliniek’ in Malang, door mevr. L.M. Lavalette-Chatelin in Elsloo. Graag wil ik proberen een tipje van de sluier op te lichten over de herkomst van de naam van deze kliniek. Het misverstand doet de ronde dat de kliniek in verband zou staan met de resident G.J.P. de la Valette (geboren Semarang 4 juli 1853, overleden ’s-Gravenhage 1922) die in 1899 resident werd in Pasoeroean en die in 1900 tevens het bestuur over Probolinggo kreeg.


De Lavalette kliniek ca 1922 naar een ansichtkaart  
(fotograaf Ong Kian Bie)

De naam van deze resident was oorspronkelijk geen De la Valette, maar Valette (bij Besluit G.G. 1903 mocht hij zich met zijn wettige nakomelingen De la Valette noemen). De Lavalette kliniek echter, heeft met deze De la Valette (vergelijk onder ondere de andere schrijfwijze) niet uit te staan. De Lavalette-kliniek is omstreeks 1913 gesticht en is ook nu nog verbonden met zijn naamgever, de heer Gerrit Christiaan Renardel de Lavalette, een oud-planter die veel voor Malang heeft betekend.
 

Planterscongres: plaats en datum onbekend, maar waarsch. Malang vòòr 1901, vooraan in zwart G.C. Renardel de Lavalette, vlak achter hem de zoon van zijn broer Willem Alexander, de latere resident van Tasikmalaya en Pekalongan (toen  nog controleur van waarsch. Toempang) G.D.P.A. Renardel de Lavalette

Familie-afstamming 

Gerrit Christiaan werd op 20 december 1849 geboren in Lienden in de Betuwe, uit het tweede huwelijk van zijn vader, als tiende kind in een gezin van twaalf. Zijn vader, een godvruchtig man, werkte bij het kadaster van de provincie Noord-Brabant. Hij stamt uit een protestantse familie van Hugenoten die omstreeks 1700 zijn gevlucht uit het gebied rond St. Paul-Trois-Chateaux in de Dauphiné, ruwweg tussen Montélimar en Orange. Rond die tijd vluchtten zij naar Maastricht, enkele generaties later trokken zij naar Amsterdam en heden ten dage vindt men takken van deze familie over heel Nederland verspreid. Naar de oorsprong van deze familie vindt nog steeds onderzoek plaats. Meerdere verklaringen over de oorsprong van de familienaam doen de ronde. De meest waarschijnlijke echter is dat het een familie Re(y)nardel betrof, die woonde op het landgoed Lavalette. Inderdaad treft men even buiten St. Paul nog het gebied Lavalette aan. Het aantal naamdragers ‘Renardel de Lavalette’ bedraagt nu circa 60 personen. Al bij al zijn circa drie generaties ‘Renardel de Lavalette’ in Indië geweest, waarbij Gerrit Christiaan en zijn broer Jean Guillaume tot de eerste generatie worden gerekend.

Tot de tweede generatie behoort de latere resident van Tasikmalaja en Pekalongan, Gerard D.P.A. Renardel de Lavalette (1875-1940), een zoon van een broer van Gerrit Christiaan. Tot de derde generatie wordt onder andere gerekend de latere ambassadeur van Nederland in Indonesië, Paul Renardel de Lavalette (1918-1980), een kleinzoon van weer een andere broer van Gerrit Christiaan.

Er bestaat zelfs nog de mogelijkheid dat er ook in de VOC-tijd personen van deze familie naar de Oost zijn getrokken (een zekere Jean Renardel de Lavalette (1765) zou naar Indië zijn vertrokken), maar onderzoek in die richting heeft nooit enige duidelijkheid hieromtrent gegeven. Onbekend is wanneer Gerrit naar Indië is gereisd en waar hij toen verbleef. Zijn halfbroer Jean (1828-1918) was er al in 1849 aanwezig, onder andere in Semarang en deze Jean heeft later tot aan zijn dood in 1918 in Lawang gewoond. Deze Jean heeft slechts één dochter gehad die in 1868 in Probolinggo huwde met W.C. van de Ven, waaruit enkele Indische nazaten met de naam ‘Van de Ven Renardel de Lavalette’ (bij besluit G.G. 1912 kregen deze nakomelingen de naam van hun vader én hun moeder). Hieruit komt schrijver dezes voort.

Vermoed wordt dat Gerrit Christiaan rond 1880 naar Indië is gegaan (in 1872 verbleef hij nog in Lienden), waar zijn broer Jean toen inmiddels al dertig jaar verbleef. Gerrit had zelf geen kinderen, maar heeft wel een drietal inlandse kinderen (dochters) geadopteerd, waarvan er tenminste één de naam ‘De Lavalette’ heeft gekregen. Zijn familie zou het niet hebben goedgekeurd dat de volledige familienaam werd aangenomen. Hij was gehuwd met de Indische vrouw Aaltje Antoinette Mollet. Gerrit heeft volgens de verhalen fortuin gemaakt in de cultures in het Kepandjense. Later is hij vooral in het bestuurlijke vlak in Malang erg actief geweest. Hij overleed in Malang op 23 juni 1926 op 76-jarige leeftijd. In krantenartikelen uit die tijd wordt zijn betekenis voor Malang uitputtend beschreven.
 

met echtgenote A.A.Mollet		Op kantoor		Met geadopteerde dochter Sophie		Met Dhr. Van Lennep

Zijn betekenis voor Malang

G..Chr. Renardel de Lavalette heeft eerst circa dertig jaar verbleven op de cultuuronderneming Bandoe-Ardjo in het Kepandjense (opgericht 1889; hij was daar onder andere commissaris, zijn broer Jean was er directeur), waarna hij zich in Malang vestigde. Hij was de oprichter van het Kinderpension van Geëmployeerden, van de Lavalette-kliniek en van de Malangse Fröbelschool, één van de oprichters van de Vrijmetselaarsloge in Malang en van de Malangse Plantersvereniging (werd later president), van het Proefstation, commissaris van de Javasche bank, lid van de Gewestelijken Raad van Pasoeroean, lid van de Malangse gemeenteraad en erelid van sociëteit Concordia.

 

Voorzijde Lavalette-kliniek, jaren 20.

Samen met enkele anderen richtte hij als lid van de gemeenteraad het verzoek tot de regering om Malang zelfbestuur te geven, hetgeen met Staatsblad 1914 no. 297 afkwam. Bij de openingsrede van de raadsvoorzitter op 6 april 1914 werden enkele wapenfeiten van zijn hand genoemd, waaronder de aanleg van de drinkwatervoorziening (de commissie voor de drinkwaterleiding werd ingesteld op 19 juli 1915), de riolering en de bouw van de nieuwe pasar van Malang.
Genoemd kunnen tevens worden zijn werkzaamheden voor het dagelijkse beheer van de algemene begraafplaatsen, zijn werkzaamheden voor de Julianastichting, hij was lid van de pasarcommissie en de schoonheidscommissie. Op 21 februari 1918 nam hij afscheid van de gemeenteraad omdat hij toen reeds de 70-jarige leeftijd had bereikt. Tijdens die vergadering werd aan G.Chr. Renardel de Lavalette gevraagd om zijn mening over het voorstel om in een van de nieuwe wijken een straat naar hem te vernoemen. Hij zou toen gezegd hebben: ‘Ik acht het beter de straatnamen van de nieuwe wijken ongewijzigd te laten’.

Malang. juni 1924: Bezoek van het gezin P.A.W.A. Renardel de Lavalette-Van Noort. P.A.W.A. (1889-1977) is de zoon van een broer van G.Chr.

Gouverneur-Generaal Mr. D. Fock bracht op 12 september 1922 een bezoek aan Malang, waarbij hij diverse instellingen bezocht, onder andere ook de Lavalette-kliniek waar hij werd ontvangen door de directrice en andere bestuursleden van Malang, de heren Fransen van de Putte (secretaris der Vereniging Malangsche Ziekenverpleging), Gogelein, Van Baak en Punt. In het Tropenmuseum te Amsterdam berust een album dat de G.G. bij die gelegenheid werd aangeboden, waarin ook een opname van de Lavalette-kliniek anno 1922. Hij werd op het Malangse Proefstation ontvangen door Gerrit Christiaan in zijn functie van voorzitter van de Vereniging Proefstation Malang. Het ziekenhuis wordt als volgt beschreven: ‘Het uitgestrekte gebouwen-complex werd in oogenschouw genomen; de dames waren het eens over de practische inrichting der kliniek en als Hollandsche huisvrouwen zal het haar ook hier zijn opgevallen, dat alles kraakzindelijk is en tot in de puntjes verzorgd’.

Rumah Sakit Lavalette

Het portret van Gerrit Christiaan hangt nu nog altijd in het kantoor van de directeur van de Lavalette-kliniek, samen met dat van de president en vice-president van de Republik Indonesia. Tijdens bezoek die ik in 1988, 1990 en 1992 daar heb gebracht, heb ik nog kunnen genieten van de gastvrijheid van het personeel en van de authentieke koloniale sfeer die in het inmiddels gedateerde ziekenhuis hing. Het was oorspronkelijk bedoeld voor planters. In 1926 verbond de raad van Malang zich om de kliniek (tot dan toe niet bestemd voor on- en minvermogenden en speciaal bedoeld voor cultuur-geëmployeerden) te subsidiëren tot een maximum bedrag van f 1600,- per jaar onder voorwaarde dat er tien bedden beschikbaar zouden zijn voor minvermogende Europeanen. Tegenwoordig kan iedereen er terecht.

Het huidige personeel bleek geen notie te hebben van de oorsprong van dit ziekenhuis en het is frappant dat het de naam ‘Lavalette-kliniek’ heeft weten te behouden, ondanks een wereldoorlog en de daarop volgende dekolonisatie. Op de voorgevel van het ziekenhuis staat ook nu nog steeds de tekst ‘Lavalette-kliniek’. Tijdens mijn laatste bezoek werden plannen voor nieuwbouw van het ziekenhuis getoond, onbekend is of deze inmiddels zijn begonnen. Het graf van Gerrit Christiaan is er nog steeds, graf 177 op de Malangse begraafplaats ‘Soekoen’, maar in een deerlijk gehavende toestand.

Malang, Chr. begraafplaats Soekoen: graf G177, in 1988

ca. 1930: grafbezoek door echtpaar Van Schreven-Renardel de Lavalette

graf G177 op 12 augustus 2009

De marmeren steen op het graf is finaal vernield en afgebrokkeld, hetgeen wel vaker voorkomt bij (nog bestaande) Europese graven die al zo oud zijn. Daardoor is niet bekend hoe zijn grafschrift luidde. Bekend is dat op de dag van zijn begrafenis door de resident Gerard Renardel de Lavalette voordat de kist werd gesloten en neergelaten, zijn koninklijke onderscheiding (Officierskruis van de Oranje-Nassau Orde) op de borst werd gespeld. De belangstelling tijdens zijn begrafenis was groot, ‘veertig automobielen reden in de stoet mede’. De toenmalige directeur van de Lavalette-kliniek, M. Vlierboom, was een van de sprekers.

Handtekening G.Chr. Renardel de Lavalette		logo van het "DLZ" op een etensbord		1933: Het toenmalige adres Kliniekstraat 4

Briefhoofd uit 1933 van de toenmalige directrice G. Strabbing

De Lavalette werd beschouwd als één van de oprichters van de gemeente Malang of althans het zelfbestuur dat Malang dankzij hem heeft gekregen. Zijn weduwe Aaltje Renardel de Lavalette-Mollet zou haar echtgenoot nog dertien jaar overleven en overleed te Malang op 20 januari 1936. Zij werd in hetzelfde graf als haar overleden echtgenoot bijgezet. Mochten er personen zijn die meer informatie hebben over zijn levenswandel, of anderszins portretten/foto’s over Gerrit Christiaan of zijn broer Jean uit Lawang, danwel oude oude foto’s van en informatie over de Lavalette-kliniek, dan hou ik mij daartoe graag aanbevolen.

		Malang, jaren 10-20: G.C. Renardel de Lavalette en echtgenote A.A. Mollet, waarschijnlijk bij hun huwelijksjubileum, onbekend is waar en wanneer ze zijn  getrouwd
		Als boven, zelfde gelegenheid, in midden hun aangenomen dochter Sophie, overige personen zijn onbekend, waarsch. kinderen uit een eerder huwelijk van A.A. Mollet

 

Locatie en omstandigheden onbekend: rechts op voorgrond G.C. Renardel de Lavalette		Malang 1917, v.l.n.r.: G.C Renardel de Lavalette, G.M.A. Renardel de Lavalette-van Oijen, AA. Renardel de Lavalette-Mollet, G.D.P.A. Renardel de Lavalette

Namen van voormalige personeelsleden van de Lavalette Kliniek, voorzover kon worden achterhaald.
Hierbij een (onvolledige) opsomming.

Correcties en aanvullingen zijn welkom, evenals foto's en portretten!

Benthem Sypkens, A.	Afdeelingszuster	1938 (in dienst 10-jan-1938, vertrokken per ultimo sept-1938))
Berends, C.H.	Hoofdverpleegster, plv. directrice, directrice 1940	1935,1938, 1939, 1940 (in dienst sinds 5-okt-1927)
Berg, van den, A.W.	Afdeelingszuster	1940, Later gehuwd met Dhr. Wiemans, in 1991 woonachtig te De Bilt
Bowbyes, A.I.J.	Hulpverpleegster	1938, 1939, 1940
Coelingh, J.M.	Afdeelingszuster	1938 (in dienst 1-jan-1935, per ultimo febr-1938 vertrokken) Getrouwd: J. van Daalen Wetters en Didi Coelingh, Malang (Java) 15 April 1938. Gajamplein 25 (Het Vaderland 16-4-1938)
Cosel, von, H.C.S.	Administrateur	1935 (in dienst sinds 1-juni-1930, vertrek per 9-apr-1935)
Doeve, L.	Afdeelingszuster	1938 (in dienst sinds 15-dec-1928, op verzoek ontslag verleend 1-april-1939)
Duyvendijk, van, J.C.	Afdeelingszuster	1940
Evers, M.F.	Afdeelingszuster	1939, 1940
Fritz, L.	Hulpverpleegster	1940
Gerken, F.	Hulpverpleegster	1939, 1940 (per 1-dec-1940 ontslag gevraagd)
Geul, M.G.	Hulpverpleegster	1935 (in dienst sinds 16-okt-1934)
Hanedoes, E.C.	Afdeelingszuster	1939, 1940 (per 1-aug-1940 ontslag gevraagd wegens huwelijk)
Hinrichs, C.F. (Charlotte Frederique)	Directrice	overleden  's Gravenhage  21-maart-1938, 67 jr.oud
Hinterberger, M.H.	Afdeelingszuster	1935 (in dienst sinds 5-dec-1928)
Hoffman, S.	Hulpverpleegster	1940
Juda, E.E.	Arts, chirurg	Exacte functies en periode onbekend, circa 1930-1950, ook tijdens Jap.bezetting
Kernkamp, H.	Hulpverpleegster	1940, waarschijnlijk tot minstens 1943
Kranefeld, W.I.J.	Operatiezuster	1938, 1939, 1940 (in dienst sinds 20-dec-1929), waarsch. tot minstens 1943
Küpker, B.J.F.	Plv. Directrice	1935 (in dienst sinds 1-febr-1928) Met ingang van ult. sept. buiten werking gesteld de ter beschikkingstelling van de tijd. wd. verpleegster 1e kl. mej. B.J.F. Küpker van West-Java met standplaats Tasikmalaja, terwijl zij naar de CBZ te Soerabaja is overgeplaatst (Vaderland, 4-10-1939)
Ledermann, M.M.	Hulpverpleegster	1935 (in dienst 1-sep-1934 tot 30-sept-1935)
Mackay,  W.J.	Afdeelingszuster	1940
Mierlo, van, F.A.	Administrateur	1935,1938, 1939, 1940 (in dienst sinds 1-apr-1935)
Munters, N.H.	Afdeelingszuster	1938 (op 17-jan-1939 dienst verlaten)
Passel, van, M.	Hulpverpleegster	1938, 1939, 1940 (in dienst per 1-11-1928)
Rade, L. (Lucie)	Hulpverpleegster	1 aug. 1928 tot ca. 1933
Santé, E.	Hulpverpleegster	1940
Schultz, M.J.	Hulpverpleegster	1938 (in dienst per 1-jan-1934, vertrokken per ultimo maart-1938)
Soumokil, J.M.	Hulpverpleegster	1940
Star van der, P.	Hulpverpleegster	1939 (op verzoek ontslag verleend 1-mei-1939)
Strabbing, G.	Directrice	in dienst sinds 15-mei-1919
Tjassens Keiser, P.	Dame v/d huishouding	1938, 1939, 1940 (in dienst sinds 15-okt-1932)
Ullmer, E.P.Ch.	Hulpverpleegster	1938, 1939, 1940 (in dienst sinds 7-okt-1935, per 1-nov-1940 ontslag gevraagd wegens huwelijk)
Wenz, F.C.	Hulpverpleegster	1938, 1939, 1940 (in dienst sinds 1-2-1929)
Westhoff, T.E.	Hulpverpleegster	1938, 1939, 1940 (in dienst sinds 1-maart-1935, per 1-okt-1940 ontslag gevraagd)
Wilde de Ligny, de, E.M.	Hulpverpleegster	1935 (in dienst sinds 15-nov-1933)
Zeeuw, de, J.M.	Afdeelingszuster	1940 (per 15-sept-1940 ontslag gevraagd wegens huwelijk)

Onbekende namen/personen
Van de periode tijdens de Japanse bezetting zijn enkele namen overgeleverd.
Maar of deze juist zijn qua periode en schrijfwijze?

De overgeleverde namen uit WO-2 zijn:
- Mevr. Riek Vonk. (directrice)
- Zr. de Haan
- Zr. Prins
- Zr. van der Keijl
- Zr. Schwärzer

De volgende personen kwamen tijdens de bezetting in getuigenbeschrijvingen voor:
 Zr. Passel, Zr. Kernkamp, Dr. Juda, Dr. Bär, Zr. Kranefeld. Zij blijken gedurende de bezetting hun functie te kunnen blijven uitvoeren. 
 

Onderstaand 3 foto's van 12 augustus 2009

1998		1990

Receptie v/h Rumah Sakit Lavalette (1998)

Dr.Imam Suwito en de kepala (hfd.)  v/h RS Lavalette, Dr. Pratomo (febr. 1998)